CHẤN LƯU LÀ GÌ? TÁC DỤNG VÀ MỘT SỐ LOẠI CHẤN LƯU PHỔ BIẾN

Nếu bạn sử dụng các loại bóng đèn huỳnh quang hoặc HID để chiếu sáng cho ngôi nhà hay khuôn viên xung quanh nhà mình thì bạn sẽ phụ thuộc vào một thiết bị gọi là chấn lưu. Vậy chấn lưu là gì? tác dụng và một số loại chấn lưu phổ biến. các bạn tham khảo tại đây nhé!

1.Chấn lưu là gì? (Ballast là gì?)

Chấn lưu hay còn gọi là tăng phô, ballast… Giải thích một cách đơn giản thì có thể xem như nó là quả tim của các thiết bị chiếu sáng giúp đẩy máu (năng lượng) đi khắp bộ đèn. Chấn lưu cung cấp lượng điện áp chính xác để đèn khởi động và điều chỉnh lượng dòng điện chảy vào chúng một khi chúng đã bật.

Có nhiều loại chấn lưu khác nhau. Tùy thuộc vào các điều kiện của hệ thống đèn chiếu sáng, chấn lưu có thể cần phải được cung cấp một lượng điện năng xác định để có khởi động (được gọi là quá trình start ballast). Chức năng đó giữ cho hoạt động bên trong của đèn không “chết sớm”.

Chấn lưu là gì

2. Công dụng của chấn lưu

Chấn lưu có ba công dụng chính

  • Cung cấp thế hiệu khởi động một cách chính xác bởi vì đèn cần thế hiệu khởi động lớn hơn thế hiệu làm việc,
  • Làm hợp điện thế nguồn về giá trị điện thế làm việc của đèn,
  • Hạn chế dòng để tránh đèn bị hỏng bởi vì khi hồ quang xuất hiện thì tổng trở của đèn sẽ giảm (hiệu ứng điện trở vi phân âm).

Đầu tiên đèn được coi như một khối khí không dẫn giữa hai điện cực. Chấn lưu cần phải cung cấp điện thế để tạo hồ quang giữa hai điện cực. Thế hiệu này được cấp bởi bộ biến áp nằm trong chấn lưu và đôi khi nó được sự trợ giúp của tắc te để tạo xung cao thế. Khi khí trong đèn đã bị ion hóa, điện trở của đèn sẽ giảm rất nhanh tránh cho điện cực không bị đốt quá nóng. Khi dòng điện đã chạy qua dòng hồ quang khí sẽ nóng lên và tạo áp suất trong ống phóng điện. Áp suất này làm tăng điện trở của dòng hồ quang dẫn đến việc tiếp tục đốt nóng khí và nâng cao áp suất. Chấn lưu cần phải điều khiển thế và dòng để đèn làm việc ổn định tại công suất danh định. Thiếu việc điều khiển dòng của chấn lưu, áp suất sẽ tăng cho đến khi thế đặt vào hai điện cực sẽ giảm, ion hóa sẽ tắt và đèn sẽ ngừng làm việc.

Nếu chấn lưu không thích hợp chúng sẽ khiến đèn làm việc trong trạng thái không tối ưu. Kết quả là đèn không làm việc tại đúng công suất và sẽ không phát đúng ánh sáng, tuổi thọ chúng sẽ giảm đi. Chấn lưu cần phải cung cấp đúng thế hiệu danh định để khởi động và duy trì hồ quang và cần phải điều khiển dòng để đèn làm việc đúng công suất.

Một số chấn lưu tự nó gây ra những ảnh hưởng bất lợi cho nguồn điện. Những vấn đề của nguồn lưới điện không phải lúc nào cũng là tự có mà thường bị chính các thiết bị (giống như chấn lưu điện từ và điện tử) khi nối vào nguồn điện gây ra. Những cuộn biến

Ap và tụ điện quá nóng, sự trục trặc của máy tính, các ngắt mạch nhảy thường xuyên, giao thoa của radio và điện thoại là những thứ gây ảnh hưởng lên chất lượng của nguồn điện. Người ta có thể giảm những ảnh hưởng này khi chú ý đến những đặc trưng làm việc của các chấn lưu.

Ứng dụng của chấn lưu điện tử là vô cùng phong phú vì nó luôn tồn tại song song với việc phát triển của các loại đèn phóng điện hơn nữa do ứng dụng được các thành tựu trong việc phát triển các IC chuyên dụng và Mp do đó đã khiến phát triển được một thế hệ chấn lưu khá thông minh cho phép được thực hiện được nhiều chế độ làm việc tiết kiệm điện . Một trong những điểm quan trọng mà chấn lưu điện tử phát triển được chính là do ưu thế về mặt tiết kiệm điện năng của nó . Xin phân tích trước về chấn lưu sắt từ .

Chấn lưu điện từ chính là một cuộn cảm (có cấu tạo gồm một cuộn dây quấn trên một lõi sắt từ gồm các lá sắt mỏng xếp khít vào nhau) được mắc nối tiếp với đèn HQ ,nó có nhiệm vụ khởi động đèn và giới hạn dòng làm việc cho đèn .Thông số kỹ thuật quan trọng đầu tiên của chấn lưu là dòng làm việc mà nó giới hạn cho đèn. Dòng làm việc của đèn là một thông số quan trọng(mỗi một loại đèn HQ có thông số dòng làm việc riêng của nó) . Nếu đèn làm việc với dòng điện thấp hơn dòng điện định mức của nó thì lượng ánh sáng nó phát ra sẽ thấp và ngược lại nếu nó làm việc với dòng điện cao hơn dòng điện định mức của nó thì bóng đèn sẽ bị lão hoá rất nhanh , tuổi thọ giảm rất nhiều Một thông số kỹ thuật quan trọng thứ hai của chấn lưu là sự tổn hao công suất do hiệu ứng Jun. Đây là một thông số hết sức quan trọng , nó đánh giá chất lượng của chấn lưu và lợi ích mà chấn lưu đem lại cho người sử dụng .

công dụng của chấn lưu

3.Chấn lưu đèn huỳnh quang hoạt động như thế nào?

Giống như một trái tim điều chỉnh theo các điều kiện như ngủ, tập thể dục, khoảng thời gian căng thẳng hoặc thư giãn…một chấn lưu điện tử có thể điều chỉnh theo các điều kiện áp đặt lên nó. Như đã đề cập ở trên, một số chấn lưu có thể thay đổi cụ thể công suất phát sáng của đèn.

Có một số chấn lưu được thiết kế hiện đại, được kết hợp nhiều tính năng giúp tiết kiệm điện năng đáng kể cũng như lợi ích về môi trường lâu dài.

chấn lưu đèn huỳnh quang hoạt động như thế nào

4.Hệ số chấn lưu là gì?

Hệ số chấn lưu được tính bằng cách chia quang thông (lumen) đầu ra của tổ hợp chấn lưu đèn cho quang thông đầu ra của bóng đèn đó. Hệ số chấn lưu bé hơn 1 nghĩa là hệ thống đèn của bạn sẽ tạo ra ít ánh sáng hơn so với chấn lưu tham chiếu và ngược lại.

5.Làm thế nào để tiết kiệm năng lượng cho các hệ thống đèn phụ thuộc vào ballast?

Việc nhiên liệu hóa thạch đang ngày càng khan hiếm dẫn đến chi phí điện ngày càng tăng lên, điều này cũng tác động đến việc phát triển các hệ thống đèn chiếu sáng làm sao để chúng vận hành hiệu quả hơn. Ngày nay lựa chọn được xem là tốt nhất để tiết kiệm điện năng cho hệ thống chiếu sáng là việc sử dụng các loại bóng đèn LED, tuy nhiên trong một số trường hợp việc sử dụng các loại đèn phụ sử dụng chấn lưu vẫn có thể hiệu quả về năng lượng tiêu thụ

⭐ cùng tham khảo một số loại đèn sau đây .

a. Đèn sử dụng chấn lưu có thể điều chỉnh độ sáng

Khi được thiết kế với các nút điều khiển tiện lợi, chấn lưu có thể điều chỉnh độ sáng theo nhu cầu của người sử dụng bằng việc thay đổi công suất phát sáng, điều này giúp người dùng sử dụng tối ưu điện năng hơn.

b. Hệ thống đèn sử dụng nhiều chấn lưu

Chấn lưu cũng có thể hoạt động song song 2 hoặc nhiều chấn lưu riêng biệt, chúng hoạt động cùng nhau để điều chỉnh công suất nguồn sáng của nhiều thiết bị đèn.

c. Hệ số chấn lưu thấp

Nếu bạn chỉ muốn giảm mức tiêu thụ điện và không cần điều khiển độ sáng, bạn có thể xem xét một sản phẩm đèn có hệ số chấn lưu thấp. Đây là một lựa chọn tương đối hiệu quả về chi phí, giúp giảm khoảng 10 – 15% công suất chiếu sáng của đèn (lưu ý: cẩn thận khi sử dụng các sản phẩm có hệ số ballast thấp trong môi trường lạnh như tủ lạnh và tủ đông).

6. Có các loại chấn lưu nào?

1. Chấn lưu đèn led

Chấn lưu đèn led hay còn gọi là Led Driver hoặc bộ nguồn. Các chuyên gia trong ngành còn biết đến chúng dưới cái tên tăng-phô hay ballast.

Chấn lưu đèn led là một bộ phận quan trọng có nhiệm vụ chuyển đổi dòng điện xoay chiều 220V thành dòng điện một chiều để đèn có thể hoạt động tốt.

Cấu tạo của chấn lưu đèn led bao gồm các linh kiện điện tử như sau:

+ Tụ cao áp.

+ Biến áp.

+ Diode chỉnh lưu.

+ Lọc áp.

+ Lọc nhiễu.

+ Tụ chống sét.

+ Lọc thứ cấp.

+ Lọc sơ cấp.

Vì cấu tạo của đèn led có nhiều công suất khác nhau và đặc điểm điện áp của Việt Nam thường không ổn định nên chấn lưu đèn led giúp chuyển đổi nguồn điện tổng thành điện năng phù hợp với công suất tiêu thụ của từng loại đèn giúp đèn hoạt động ổn định.

Chấn lưu đèn led

2. Chấn lưu điện từ

Chấn lưu điện từ là một thiết bị có cấu tạo rất đơn giản chỉ bao gồm nhiều lá sắt được cuốn quanh bởi các dây đồng hoặc nhôm có tẩm lớp cách điện. Chấn lưu điện từ có xu hướng rẻ hơn các loại chấn lưu khác vì nó được phát triển bởi công nghệ cũ hơn các loại chấn lưu hiện có trên thị trường.Chấn lưu điện từ có khuynh hướng bị nhấp nháy khoảng 120 lần /giây.

Chấn lưu điện từ có 3 kiểu sau:

+ Kiểu cuộn và lõi tiêu chuẩn.

+ Kiểu cuộn và lõi hiệu suất cao.

+ Kiểu cắt bỏ điện cực hay kiểu lai.

– Chấn lưu điện từ kiểu cuộn và lõi tiêu chuẩn có tuổi thọ dài như bóng đèn mà chúng được lắp đặt cùng nhằm giúp khởi động và duy trì hoạt động chiếu sáng của đèn. Cuộn và lõi chấn lưu có chức năng hạn chế dòng điện (hay còn gọi là cuộn cảm). Giữa những lớp dây đồng hoặc nhôm còn tấm lớp nhựa cách điện có tác dụng giúp chấn lưu khỏi hỏng hóc, chập cháy khi hoạt động tỏa ra lượng nhiệt khá lớn.

Một phần khác của chấn lưu cũng không kém phần quan trọng là tụ điện, tụ điện có khả năng làm cho chấn lưu có thể sử dụng năng lượng của nguồn điện một cách hiệu quả. Những chấn lưu có tụ điện kèm theo thường được gọi là chấn lưu hệ số công suất cao hoặc chấn lưu có hệ số công suất điều chỉnh.

Tất cả các thành phần của chấn lưu được đặt trong một chiếc hộp sắt gắn với máng điện.

– Chấn lưu kiểu cuộn lõi hiệu suất cao có cấu tạo tương tự như kiểu tiêu chuẩn nhưng thay thế dây nhôm bằng dây đồng và lá sắt từ thay bằng lá sắt thép chất lượng cao làm tăng 10 % hiệu suất.

– Chấn lưu lai hay còn gọi là chấn lưu cắt điện cực là loại kết hợp những đặc trưng của khởi động và làm việc của chấn lưu sắt từ với bản mạch điện tử có tác dụng tiết kiệm năng lượng tạo ra nhiều loại đèn có cách khởi động khác nhau. Cấu tạo của chấn lưu lai cũng bao gồm cuộn dây, lõi, tụ, hộp sắt chỉ khác là nó có thêm bản mạch điện tử để ngắt cuộn đốt nóng điện cực sau khi khởi động đèn.

Điều khác biệt của chấn lưu lai là trong quá trình làm việc ổn định hơn, khi điện cục nóng sẽ được ngăn và năng lượng tiêu thụ sẽ ít hơn.

3. Chấn lưu điện tử

Chấn lưu điện tử là dòng chấn lưu sử dụng công nghệ cao hơn, thiết bị này sử dụng linh kiện điện tử để điều chỉnh điện áp mà bóng đèn nhận được, trong mạch chấn lưu điện tử vẫn có cuộn dây nhưng nhỏ hơn rất nhiều so với chấn lưu điện từ.

Vì là thiết bị ra đời với công nghệ mới nên chúng hoạt động khá yên lặng, loại này khởi động gần như là ngay lập tức nên không còn xảy ra sự nhấp nháy khi mới bật bóng đèn giúp bóng đèn tăng tuổi thọ, hoạt động ổn định và tiết kiệm điện hơn.

Mặc dù được thiết kế để sử dụng với chu kỳ thường xuyên nhưng việc thường xuyên tắt bật bóng điện có thể làm tuổi thọ của bóng giảm sút nhưng điều này lại không ảnh hưởng đến tuổi thọ của chấn lưu. Chấn lưu điện tử được thiết kế để sử dụng được ở những nơi thường xuyên tắt bật như cầu thang, hành lang, hay những nơi bật tắt bằng cảm biến. Nhưng việc tuổi thọ của đèn bị rút ngắn khi tắt bật thường xuyên chỉ xảy ra đối với các loại đèn truyền thống như đèn sợi đốt, đèn compact, đèn huỳnh quang…vv. Còn đối với công nghệ đèn led mới hiện nay thì cho dù người dùng có bật tắt với tần suất cao đi nữa thì cũng không ảnh hưởng.

Có thể tóm lại các ưu điểm của chấn lưu điện tử như sau:

+ Không gây ra tiếng ồn

+ Tiêu thụ điện ít và bảo vệ môi trường hơn chấn lưu điện từ.

+ Chấn lưu chịu nhiệt tốt khi làm việc nên tỏa ít nhiệt ra môi trường hơn.

+ Trọng lượng và kích cỡ gọn nhẹ hơn.

+ Có hệ số công suất cao hơn.

+ Tác dụng làm tăng tuổi thọ của đèn hơn.

+ Những chấn lưu chuyên dụng có khả năng điều khiển độ sáng tối của đèn.

chấn lưu điện từ

7. Khi nào nên thay thế chấn lưu?

Có rất nhiều lý do khiến cho chấn lưu hỏng hóc có thể được nói đến, nhưng nói chung sau khoảng ba năm, có nhiều chấn lưu rơi vào tình trạng hiệu suất hoạt động kém. Chúng có xu hướng hỏng dần dần để đèn gặp những vấn đề nhỏ về duy trì ánh sáng cho đến khi tắt hẳn. Tất cả các chấn lưu thường hỏng với rất nhiều đặc điểm, vì vậy điều quan trọng là phải biết những dấu hiệu hỏng hóc của chúng. Nếu đèn của bạn có vẻ mờ, ồn ào, nhấp nháy nhanh hoặc thay đổi màu sắc, có thể đây là thời gian để thay thế chấn lưu cho bộ đèn của bạn.

8. Cách nhận biết chấn lưu hỏng và giải pháp

Thông thường chấn lưu hoạt động tốt trong 3 năm đầu và sau đó chúng sẽ hoạt động yếu hơn thậm chí là hỏng. Cụ thể là khi bạn thấy tình trạng đèn chiếu sáng mờ hơn, khi bật công tắc đèn mà mãi mới sáng và tình trạng nhấp nháy kéo dài thậm chí không thể phát ánh sáng.

Nếu bạn gặp các biểu hiện này trong nhiều ngày liên tục thì bạn hãy gọi thợ kiểm tra chấn lưu, bởi vì khả năng cao là nó bị hỏng. Và việc bạn cần làm đơn giản là chỉ cần mua chiếc chân lưu mới và thay thế.

9. Lưu ý khi chọn mua chấn lưu

Như phân tích ở trên thì bạn được khuyên rằng hãy chọn loại điện tử tuy nhiên không phải loại nào cũng có chất lượng như nhau vì vậy bạn cần phải có chút kiến thức để lựa chọn loại chất lượng cao để tránh mua phải hàng kém chất lượng.

Chấn lưu chất lượng cao phải đảm bảo được những tiêu chuẩn sau: Tuổi thọ > 12,000h, hệ số công suất cao, bảo vệ quá tải, hở mạch, có dự nhiệt.

Với chấn lưu chất lượng kém sẽ không có dự nhiệt, hệ số công suất chỉ = 0.5 – 0.6, tuổi thọ chỉ khoảng 3000 – 6000h.

10. Đèn nào không có chấn lưu bạn nên sử dụng?

Nếu bạn không thích đèn bị nhấp nháy, mờ hay phải thường xuyên thay thế chấn lưu thì bạn có thể dùng thử qua dòng đèn năng lượng mặt trời.

Đây là một dòng đèn khá đặc biệt vì không hề sử dụng tắc te, chấn lưu cũng không sử dụng dòng điện thông thường nên sẽ gạt bỏ những nhược điểm của những chiếc đèn điện mắc phải như: có điện mới có thể chiếu sáng, sau vài năm phải tốn tiền thay chấn lưu, quên tắt đèn sẽ khiến bạn tốn thêm 1 khoản chi phí đáng kể, rò rỉ điện nguy hiểm…

tìm hiểu thêm một số mẫu năng lượng mặt trời tại đây:

11. Tìm hiểu chấn lưu của đèn LED downlight âm trần?

Chấn lưu đèn led âm trần là một bộ phận cấu tạo quan trọng. Nó có nhiệm vụ chuyển đổi dòng điện 220V xoay chiều thành dòng điện một chiều để đèn led âm trần hoạt động tốt. Do đặc thù của điện áp của nước ta không ổn định và cấu tạo của đèn led âm trần với có nhiều mức công suất khác nhau, vì vậy chấn lưu đèn led âm trần này sẽ giúp chuyển đổi nguồn điện tổng thành điện năng phù hợp với công suất tiêu thụ của từng loại đèn, giúp đèn tỏa sáng đều đặn và không bị nhấp nháy.

Chấn lưu đèn led âm trần còn được mọi người quen gọi là Driver đèn led âm trần hoặc bộ nguồn của đèn led âm trần. Một số chuyên gia trong ngành điện còn biết nó dưới tên gọi là tăng phô hay ballast. Nhiều chuyên gia trong ngành điện đã ví von bộ phận chấn lưu này như là trái tim của đèn led âm trần. Nó là cầu nối quan trọng giúp kết nối nguồn điện năng nuôi sống các thiết bị đèn downlight.

Hầu hết các chấn lưu đèn led âm trần hiện nay đều là chấn lưu điện tử. Nó khác với các dòng chấn lưu điện từ cũ.

chấn lưu đèn âm trần

Bạn có thể tham khảo thêm bài viết:

11 Lý do khiến bạn không thể bỏ qua đèn năng lượng mặt trời

5 sự thật về đèn năng lượng mặt trời có thể bạn không biết

Nguồn: banmaynuocnong.com