Lòng Yêu Nước Là Gì

Kinh doanh lòng yêu nước, người Việt dùng hàng Việt? Hãy bắt đầu bằng một vài câu hỏi: “Mục đích của thị trường là gì?” Có phải để buôn bán làm giàu? Hay để giúp đỡ người khác? Để kết nối hàng hóa và con người lại với nhau? Hay để xây dựng một xã hội tốt đẹp?
Nếu bỏ hết những lời hoa mỹ, mục đích chính vẫn là kiếm tiền. Nhưng nếu phải tóm gọn thì mình sẽ mượn triết lý của FA Hayek và Milton Friedman: “Mục đích của thị trường là để các doanh nhân phục vụ người tiêu dùng bằng cách giải quyết vấn đề trong xã hội. Bằng cách tận dụng tài nguyên cộng với sự tính toán kinh tế, họ vừa làm giàu cho bản thân và cho người khác.”
Vì vậy, mình cảm thấy lạ lẫm khi thấy ai đó cố gắng liên kết những lý tưởng như lòng yêu nước vào trong thị trường, vì hai cái này gần như không liên quan gì đến nhau. Không có doanh nghiệp nào hoạt động với mục đích duy nhất là “yêu nước”, mà đều hoạt động để tạo ra lợi nhuận. Cho nên, không cần phải giả vờ mình có mục đích gì khác, ngoài tiền.
Nếu bạn lên án ai đó là “Đồ ham tiền” hay “Nó chỉ làm chỉ vì tiền”, thì có lẽ bạn không hợp với xã hội hiện đại. Mình muốn nhắc bạn rằng, tiền không bao giờ là xấu, nó chỉ là động lực. Mọi doanh nhân đều chạy theo đồng tiền vì lợi ích riêng, nhưng trong quá trình này, họ phải phục vụ người khác chứ không núp sau khẩu hiệu của một lý tưởng xa vời nào đó.
Sử dụng lòng yêu nước có giới hạn. Trên thế giới chỉ có 99 triệu người Việt Nam, phần còn lại chỉ quan tâm sản phẩm này mang lại giá trị gì, có đáng mua không và có đáng tin không. Chúng ta hãy suy ngẫm về vài số liệu: thị phần điện thoại toàn cầu trong năm 2022 là Samsung 23%, Apple 18% và Xiaomi 12%. Còn thị phần điện thoại ở Hàn Quốc 2022 là Samsung 62% và Apple 31%. Người ta mua Samsung vì tính năng nó không thua kém gì iPhone. Người Hàn Quốc vẫn mua iPhone chứ không ủng hộ hàng nội địa mù quáng. Xe KIA và Hyundai thuộc phân khúc phổ thông, còn Mercedes nhắm vào khách hàng cao cấp. Người ta mua vì giá chỉ bằng phân nửa và chi phí bảo trì tương đối thấp.
Việt Nam có làm ra chiếc điện thoại nào đủ tốt như Samsung và chiếc xe đủ bền như KIA không mà lại kêu gọi người tiêu dùng ủng hộ dựa vào lòng yêu nước? Việc sản phẩm mang sứ mệnh hay lý tưởng chỉ là khái niệm vô nghĩa. Từ góc nhìn của người ngoài, họ sẽ khó hiểu, vì không thấy lợi ích gì cho bản thân.
Tư duy và khẩu hiệu “Người Việt dùng hàng Việt” không phải là mới, mà đã tồn tại từ lâu. Trước đây, khi chỉ có Coop, chất lượng tệ nhưng người dân vẫn chấp nhận. Nhưng sau khi những Big C, Lotte và Aeon xâm nhập vào thị trường Việt Nam, mọi thứ bắt đầu thay đổi. Hàng hóa trở nên đa dạng hơn và giá cả cạnh tranh hơn. Tư duy “Tiêu dùng yêu nước” đã chuyển thành “Tiêu dùng thông thái”. Giao thương thì phải có qua lại. Kinh doanh thì phải dựa vào chất lượng. Lợi ích của người tiêu dùng là điều đáng được quan tâm nhất, chứ không chỉ riêng doanh nghiệp nào. Doanh nhân Việt Nam cũng đang dần thay đổi tư duy.
Cho nên, người Việt không nhất thiết phải mua hàng Việt, hay tin tưởng mù quáng. Điều đó không những phi lý trí, mà còn giúp củng cố cho sự lười sáng tạo và cạnh tranh của doanh nghiệp. Kinh doanh lòng yêu nước là sự thất bại về tư duy và chất lượng.

Lòng Yêu Nước Là Gì